Levensloop en opleiding
James Cook werd op 7 november 1728 in Marton, North Yorkshire, Engeland geboren als zoon van een arme landbouwer. Hij werkte op jonge leeftijd in de visindustrie en begon later bij de Britse marine om geld te verdienen voor zijn opleiding aan zeilschools. Tussen 1759 en 1763 voer Cook meerdere schepen uit, casino Captain Cooks waaronder de HMS Pembroke, waarbij hij zijn navigatievaardigheden perfecteerde.
Eerste reis: Tahiti (1768-1771)
Cook werd in 1766 door de Britse overheid gekozen voor een belangrijk onderzoek naar het zuidelijk halfrond. In juni 1768 vertrok hij vanuit Plymouth opnieuw uitgevaren met zijn schip, de HMS Endeavour. Na de ontdekking van Nieuw-Zeeland voer Cook door naar Tahiti om de transitie van Venus over de zon te meten tijdens een zonsverduistering in maart 1769. Gedurende deze bezoekjes aan het eiland leerde hij van zijn taalgebruiker en natuuronderzoeker, Joseph Banks, en onderzocht hij ook op Nieuw-Zeeland.
Tweede reis: Pacific Ocean (1772-1775)
Aan de orde was een doorvoerexpeditie naar het zuidpoolgebied in 1771. Naar aanleiding van wetenschappelijke theorieën uit die tijd dat er misschien een Zuidland of zelfs landen aan de polen bestonden, wilde Cook ze laten ontdekken. De expeditie met drie schepen was weliswaarschijnlijk kostbaarder dan verwacht en vanwege gebrekkige voeding door ziekte en ongelukken moest hij bijna 100 man overboord gooien.
Derde reis: Pacific Ocean (1776-1780)
Met de HMS Resolution (commandant) en de HMS Discovery was Cook opnieuw uitgestuurd. De missie van Cook was onder meer het beschrijven van een korte route naar Chili, het vinden van een noordelijke scheepvaartroute tussen Brits-Nieuw-Guinea en Alaska en bij te dragen aan de vaststelling van de geografische liggingen van Fiji, Tahiti (Havaii), Hawaï. De expeditie kwam vooral in contact met volkeren die nog niet eerder door Europeanen waren bezocht.
Leven na scheepvaart
Na zijn derde reis stelde Cook zich kandidaat om gouverneur-generaal van Indië te worden, maar de positie ging naar John Macpherson. Toen hij vervolgens aangesteld werd als commandant van de marinebasis in Newfoundland (Canada) weigerde hij dat omdat de salaris niet hoger was dan zijn huidige betaling uit 1770. Zo kreeg hij aanleiding voor het ontbinden met de Britse overheid.
Kwam hij om door de lokale bevolking?
Hoe Cook precies omkwam is nog steeds een onderwerp van discussie. Hoewel sommige bronnen suggereren dat zijn dood te wijten zou zijn aan agressieve gedrag en beledigingen jegens de Hawaïaanse koning Kamehameha, wordt deze theorie door anderen afgekeurd als verregaande speculatie.
Erfenis
Door zijn bemoeienissen met de Britse overheid stelde Cook zichzelf open voor kritiek in Engeland en werd hij verwijderd van verschillende commando’s. Zijn derde reis, waarin hij het vasteland van Noord-Amerika bereikte, betekende dat veel landen die hij aanduidde als mogelijke Britse koloniën bijna een eeuw later echt kolonie werden.
Overzicht
James Cook was in zijn leven schrijver en cartograaf. Hij veranderde de navigatie van Europa niettemin wel op z’n minst voor enkele generaties door, na onder meer met drie grote zeiltochten zijn reputatie als een vindingrijk en doortastend scheepvaartbeambte te vestigen.